Cán vợt là bộ phận ít được để ý nhất cho tới lúc nó có vấn đề. Và khác với viền hay mặt vợt, hỏng ở cán chia rất rạch ròi: có những ca xử lý gọn trong một buổi, và có những ca em trả nguyên trạng, không nhận, bất kể khách sẵn lòng trả bao nhiêu.
Ranh giới nằm ở một chỗ: hư hại đó cách vùng nối cán vào mặt vợt bao xa.
Cấu tạo phần cán
Điểm quan trọng nhất về mặt kết cấu là cổ vợt — đoạn thắt nối cán vào tấm mặt. Mỗi cú đánh sinh ra mô-men xoắn, và toàn bộ mô-men đó dồn qua đúng tiết diện nhỏ nhất trên cả cây vợt, chính là chỗ này.
Bốn kiểu hỏng ở cán
Grip bong, cán xoay trong tay — không phải hỏng cán
Đây là ca hay bị nhầm nhất. Cầm vợt thấy có gì đó xoay được, nhiều người tưởng cán lỏng. Thử lại bằng cách bóc grip ra: nếu phần xoay là lớp grip chứ không phải bản thân cán, thì chỉ cần quấn lại. Không phải chuyện kết cấu.
Nứt dọc thân cán, xa cổ vợt — thường xử lý được
Vết nứt chạy dọc theo thân cán, nằm ở đoạn giữa hoặc gần đuôi cán, cách xa chỗ nối vào mặt vợt. Vùng này chịu lực nén và lực nắm chứ không chịu mô-men xoắn lớn, nên gia cố lại được: làm sạch vết nứt, bơm keo kết cấu vào, bó và ép cho tới khi đóng rắn, rồi quấn grip lại đè lên.
Điều kiện: vết nứt phải còn khô và sạch. Nứt đã lâu, bên trong đã ngấm mồ hôi và bụi thì keo không bám, và sửa xong nó nứt lại đúng chỗ cũ.
Đuôi cán vỡ, sứt — xử lý được
Nắp đuôi cán vỡ hoặc bong là hư hại ngoài kết cấu. Thay nắp hoặc đắp lại phần sứt đều làm được, và ảnh hưởng tới cảm giác cầm rất ít vì khối lượng thêm nằm sát điểm xoay.
Nứt ở cổ vợt — không nhận
Vết nứt nằm ở đoạn thắt nối cán vào mặt vợt, dù mảnh như sợi tóc. Đây là nhóm em trả nguyên trạng.
Vì sao nứt cổ vợt thì không nhận
Lý do không phải là khó làm. Bó gia cố quanh cổ vợt thì làm được, và làm xong cây vợt trông chắc chắn hơn hẳn.
Vấn đề là cái xảy ra sau đó. Vùng được gia cố trở nên cứng hơn phần xung quanh, nên khi vung vợt, ứng suất không còn phân bố đều nữa mà dồn vào đúng chỗ tiếp giáp giữa phần cứng mới và phần vật liệu gốc. Điểm gãy không biến mất — nó dời đi vài xen-ti-mét, và lần này gãy đột ngột hơn vì không còn vết nứt nào báo trước.
Một cây vợt gãy cổ giữa cú đánh là một mảnh vật liệu cứng bay đi ở tốc độ cao, trên một sân chỉ rộng bằng nửa sân tennis, có người đứng cách lưới hơn một mét. Đó là lý do thật.
Tự kiểm tra cán trong hai phút
- Bóc grip ra. Không kiểm tra được cán khi grip còn nguyên — grip che đúng những vết nứt mảnh nhất.
- Soi dọc thân cán dưới ánh sáng chếch, xoay đủ bốn mặt. Vết nứt tóc chỉ hiện ra khi ánh sáng đi ngang bề mặt, không hiện khi chiếu thẳng.
- Xoay và lắc. Một tay giữ chặt tấm mặt, tay kia cầm cán xoay nhẹ hai chiều rồi lắc. Không được có độ rơ nào, không được có tiếng lục cục.
- Soi kỹ đoạn cổ vợt. Đây là chỗ quan trọng nhất và cũng là chỗ khó nhìn nhất vì nó khuất và thường có sơn phủ. Nhìn từ nhiều góc.
Vì sao cán nứt
- Va chạm với vợt bạn đôi. Nguyên nhân hàng đầu. Hai cây vợt gặp nhau ở giữa sân, và cán là chỗ chịu.
- Gõ vợt xuống sân. Thói quen sau mỗi điểm hỏng, dồn lực vào đuôi cán lặp đi lặp lại.
- Rơi từ trên cao xuống mặt cứng. Rơi đứng, tiếp đất bằng đuôi cán là trường hợp xấu nhất.
- Nắm quá chặt trong thời gian dài, nhất là với cán nhỏ hơn tay. Không gây nứt ngay nhưng góp phần làm mỏi vật liệu.
- Nhiệt. Để vợt trong cốp xe giữa trưa, lặp lại nhiều lần, làm keo ở mối nối cán xuống cấp.
Vài câu hay được hỏi
Vết nứt của em rất nhỏ, đánh vẫn bình thường, chờ thêm được không?
Nứt ở thân cán xa cổ thì chờ được, nhưng chờ càng lâu thì vết nứt càng ngấm mồ hôi và bụi, và ca đang sửa được sẽ chuyển thành ca không sửa được. Nứt ở cổ vợt thì không nên chờ theo nghĩa khác: nên ngừng đánh cây đó.
Cán vợt em kêu lục cục nhưng không thấy nứt ở đâu, là sao?
Có thể là mối dán bên trong đã rời một phần, hoặc có mảnh vật liệu gãy nằm trong lòng cán. Cả hai đều là dấu hiệu kết cấu, và cả hai đều không nhìn thấy từ ngoài. Gửi kèm một video ngắn quay lúc lắc vợt, có tiếng — tiếng cho biết nhiều hơn ảnh.
Sửa cán xong vợt có nặng lên nhiều không?
Khối lượng thêm nằm ở cán, sát điểm xoay, nên ảnh hưởng tới cảm giác vung ít hơn nhiều so với cùng chừng ấy gram ở đầu vợt. Số cân trước và sau vẫn ghi lên phiếu như mọi ca khác, với ngưỡng 15 gram.
Gửi ảnh cán thế nào cho đủ?
Bóc grip ra trước đã, rồi chụp bốn mặt cán, một ảnh cận vết nứt, và một ảnh riêng chụp đoạn cổ vợt từ hai phía. Ảnh chụp cán còn nguyên grip thì em không kết luận được gì.