Cán gãy, cán nứt dọc, cán lung lay khi vặn — nhóm hỏng ở phần khách cầm chứ không phải phần chạm bóng.
Vì sao cán hỏng
- Cán là đòn bẩy. Mọi lực từ mặt vợt đều truyền về cán rồi mới tới tay. Cú chạm lệch tâm sinh mô-men xoắn, và chỗ chịu xoắn ấy là thân cán.
- Chỗ nối cán vào thân vợt là điểm yếu kết cấu. Mặt cắt đổi đột ngột từ bản rộng sang ống hẹp; ứng suất dồn về đúng đường ranh giới đó.
- Đập vợt, chống vợt, quăng vợt. Cán chịu uốn ngang kém hơn nhiều so với chịu lực dọc. Một lần chống vợt xuống sân để đứng dậy là đủ.
- Nứt trước, gãy sau. Vết nứt dọc trên cán chạy dài dần qua mỗi buổi chơi. Phần lớn ca gãy cán là vết nứt đã có từ lâu mà grip che mất.
Tự kiểm tra ở nhà
- Phép thử vặn. Một tay giữ chặt mặt vợt, tay kia cầm cán và vặn nhẹ theo chiều xoay. Có độ rơ, nghe tiếng lục cục, hoặc thấy mặt vợt nhúc nhích so với cán là chỗ nối đã rời.
- Phép thử lắc. Cầm cán, lắc mạnh vừa phải. Nghe tiếng lạch cạch bên trong là chuyện khác — hỏng lõi, không phải hỏng cán. Xem vợt kêu lạ.
- Bóc grip ra mà nhìn. Đây là bước quan trọng nhất và cũng là bước hay bị bỏ qua. Grip che kín toàn bộ thân cán; vết nứt dọc chỉ lộ ra khi tháo lớp quấn. Nhân tiện thay grip luôn — xem quấn grip.
- Rà ngón tay quanh vai vợt, chỗ cán loe ra thành thân. Gợn, gờ, hoặc một đường chỉ chạy dọc ở đó là vết nứt đang mở.
- Xác định vết nằm ở đâu. Trên thân cán — còn cách xử lý. Ngay tại chỗ cán chui vào thân vợt, hoặc chạy lan lên mặt vợt — không còn là việc của cán nữa, và trạm nói thẳng là không nhận.
Cán đã rơ mà vẫn chơi thì cú tiếp theo là cú gãy hẳn, thường kèm theo cây vợt bay khỏi tay. Dừng lại trước khi tới đó.
Cách hạn chế
- Đừng dùng vợt làm điểm chống. Nhặt bóng, đứng dậy, chống gối — đều không dùng vợt.
- Đừng đập vợt xuống sân hay vào giày. Một lần là đủ để mở vết nứt.
- Tháo grip kiểm tra mỗi lần thay. Vài tháng một lần nhìn được thân cán trần là đủ để bắt vết nứt lúc nó còn ngắn.
- Đừng siết cán quá chặt suốt trận. Tay cứng thì toàn bộ rung truyền thẳng vào chỗ nối cán thay vì tiêu tán ở cổ tay.
- Cất vợt nằm, trong bao. Tì cán xuống nền lâu ngày làm cong lõi cán.
- Đừng để vợt trong cốp xe giữa trưa. Nhựa nền ở chỗ nối mềm ra khi nóng, nguội lại thì độ bám không về như cũ.
Bài dài hơn về vết nứt ở cán: cán vợt Pickleball nứt lỏng.