Nhiều người chuyển từ cầu lông hoặc chạy bộ sang pickleball đều ngạc nhiên giống nhau: đôi giày đi mãi không sao giờ mòn đế chỉ sau vài tháng. Không phải giày kém đi. Là môn này mài đế theo một kiểu khác.
Hiểu vì sao nó mòn nhanh thì chọn giày đúng hơn, đi được lâu hơn, và biết lúc nào đôi giày đã hết an toàn chứ không chỉ là xấu.
Trượt ngang, không phải chạy thẳng
Một buổi chạy bộ 5 km có vài nghìn bước, gần như toàn bộ theo một hướng, lực đẩy về phía trước, đế tiếp đất rồi rời đi. Ma sát chủ yếu là ma sát lăn nhẹ ở mũi giày.
Một buổi pickleball hai tiếng có quãng đường ngắn hơn nhiều nhưng số lần dừng đột ngột và đổi hướng thì lớn hơn hẳn. Mỗi lần bước lết ngang để với bóng, cả trọng lượng cơ thể đè lên một mảng đế đang trượt trên mặt sân nhám. Đó là mài, không phải lăn.
Cộng thêm đặc thù sân pickleball: kích thước nhỏ, bóng đi nhanh, người chơi gần như đứng yên tại chỗ và chỉ với người ra. Tỉ lệ bước trượt trên tổng số bước cao hơn hầu hết các môn sân khác.
Bốn chỗ mòn và ý nghĩa của từng chỗ
Mép ngoài mũi bàn chân
Chỗ mòn phổ biến nhất, do bước với ngang về phía tay thuận. Mòn ở đây là bình thường, không nói lên vấn đề kỹ thuật gì.
Mép trong gần ngón cái
Mòn ở đây thường do bước xoay khi chuyển từ đánh trái sang đánh phải. Nếu mòn ở đây nhanh hơn hẳn chỗ khác, thường là chân trụ đang gánh nhiều hơn cần thiết.
Gót ngoài
Mòn gót ngoài là kiểu mòn tự nhiên của phần lớn dáng đi. Nhưng mòn sâu ở gót ngoài cộng với gót giày đã nghiêng ra ngoài khi nhìn từ sau là dấu hiệu đế giữa đã sập lệch — lúc này giày đang tự đẩy mắt cá về phía dễ lật.
Mòn đều khắp mặt đế
Kiểu mòn dễ chịu nhất và cũng dễ bỏ qua nhất, vì không có chỗ nào trông tệ. Nhưng gai đã thấp đều thì độ bám giảm đều, và trượt sân xảy ra sớm hơn anh/chị nghĩ.
Mặt sân quyết định tốc độ mòn
- Sân bê tông phủ sơn acrylic ngoài trời: mài mạnh nhất. Lớp sơn có cát để chống trơn, và cát đó ăn đế.
- Sân nhựa tổng hợp trong nhà: nhẹ hơn nhiều, đế đi được lâu hơn hẳn, nhưng đòi đế có độ bám cao hơn để không trượt.
- Sân bê tông trần: mài nhanh và không đều, vì mặt sân có chỗ nhám chỗ nhẵn.
- Sân cầu lông chuyển đổi: mặt thảm mềm, ít mài đế nhất, nhưng đế cứng của giày sân cứng lại bám kém trên thảm.
Khi nào đôi giày hết an toàn
"Còn đi được" và "còn an toàn" là hai mốc khác nhau, và mốc thứ hai đến trước. Ba dấu hiệu phải dừng:
- Trượt khi dừng đột ngột. Nếu đã có một lần trượt bất ngờ lúc phanh lại, đôi giày đã báo trước. Lần thứ hai thường không may mắn như lần đầu.
- Gót nghiêng khi nhìn từ sau. Đặt hai chiếc trên mặt phẳng, ngồi xuống nhìn ngang tầm. Trục gót lệch khỏi phương thẳng đứng là mắt cá đang bị đặt sai ngay từ lúc đứng yên.
- Đế ngoài bong một mảng. Mảng bong sẽ vướng sân đúng lúc anh/chị đổi hướng.
Kéo dài tuổi thọ đế
- Chỉ đi giày sân trên sân. Đi bộ ngoài đường mòn đế nhanh mà không đem lại gì.
- Có hai đôi thay phiên nếu chơi dày. Đế giữa cần thời gian hồi lại giữa các buổi; đi liên tục ngày nào cũng đi làm nó xẹp sớm hơn.
- Làm sạch cát bám ở gai sau mỗi buổi. Hạt cát kẹt lại trong rãnh gai tiếp tục mài đế ngay cả khi giày đang để trong tủ.
- Đừng phơi nắng gắt hay hong gần nguồn nhiệt. Nhiệt làm keo giữa đế ngoài và đế giữa lão hoá — đây là nguyên nhân hàng đầu của bong đế.
- Đừng cất giày còn ẩm vào túi kín. Nhất là mùa nồm ở Hà Nội.
Vài câu hay được hỏi
Đi giày chạy bộ ra sân pickleball có sao không?
Có hai vấn đề, và vấn đề thứ hai mới đáng lo. Thứ nhất là đế mòn rất nhanh vì cao su giày chạy bộ mềm, thiết kế cho lăn chứ không cho mài. Thứ hai là thân giày chạy bộ không giữ chân theo chiều ngang — khi trượt ngang, bàn chân trượt bên trong giày trước khi giày trượt trên sân, và đó chính là cơ chế lật cổ chân.
Mòn tới đâu thì nên thay đế?
Khi gai đã mòn hết ở một vùng đủ rộng để anh/chị cảm thấy trượt, hoặc khi thấy lớp cao su đã mỏng tới sát tầng xốp bên trên. Không cần chờ tới lúc thủng.
Có loại đế nào bền hơn không?
Cao su cứng bền hơn nhưng bám kém hơn trên sân trong nhà; cao su mềm bám tốt nhưng mòn nhanh. Không có loại tốt cho mọi mặt sân — chọn theo sân anh/chị chơi nhiều nhất.
Giày em mòn lệch hẳn một bên, thay đế có hết lệch không?
Không. Đế mới sẽ mòn lệch đúng như vậy, vì nguyên nhân nằm ở dáng đi hoặc cách chuyển bước chứ không ở đôi giày. Thay đế vẫn đáng làm nếu phần còn lại của giày tốt, nhưng nên biết trước là mấy tháng nữa lại thế.