Giày pickleball hỏng gần như luôn hỏng ở đế trước. Phần thân giày, lớp lót, dây buộc thường còn tốt nguyên khi đế đã mòn trơ hoặc bong khỏi thân. Câu hỏi là: thay đế có đáng không, hay cứ mua đôi mới cho xong.
Câu trả lời phụ thuộc vào việc phần nào của đế hỏng. Đế giày không phải một khối — nó có ít nhất hai tầng, và chỉ một trong hai tầng đó thay được.
Đế giày có hai tầng
Đế ngoài (outsole)
Là tầng cao su tiếp đất, có gai hoặc vân. Nó chịu toàn bộ ma sát và là tầng mòn trước tiên. Đế ngoài dán vào đế giữa bằng keo, nên về nguyên tắc bóc ra dán cái mới vào được.
Đế giữa (midsole)
Là tầng xốp nằm trên đế ngoài, thường bằng EVA hoặc vật liệu tương tự. Đây là tầng làm nhiệm vụ đệm — cái quyết định đi có êm chân không, và cái bảo vệ đầu gối. Đế giữa gắn với thân giày bằng keo hoặc khâu, và nó xẹp dần theo số giờ đi chứ không mòn theo cách nhìn thấy được.
Ca nào thay đế đáng tiền
- Đế ngoài bong khỏi đế giữa. Hay gặp nhất, thường bắt đầu ở mũi hoặc mép ngoài bàn chân. Nếu thân giày và đế giữa còn tốt thì đây là ca lý tưởng.
- Đế ngoài mòn trơ nhưng đế giữa còn đàn hồi. Gai đã mòn hết, đi trên sân thấy trượt. Thân giày còn ôm chân, gót còn chắc.
- Đế ngoài nứt ngang ở phần mũi. Chỗ này chịu gập nhiều nhất nên nứt trước; nếu vết nứt chỉ ở tầng cao su thì thay tầng đó là xong.
- Giày đắt tiền hoặc giày đã vừa chân. Một đôi giày đã đi quen, vừa chân, không cộm chỗ nào — thứ đó khó mua lại được, kể cả mua đúng model và đúng cỡ.
Ca nào nên mua đôi mới
- Đế giữa đã xẹp. Thay đế ngoài lên một cái đế giữa hết đàn hồi thì giày trông mới mà đi vẫn tức chân. Tệ hơn, giày mất đệm là giày để lại hậu quả ở đầu gối chứ không phải ở chân.
- Thân giày rách ở vùng chịu lực. Nhất là rách ở mép ngoài chỗ ngón út — đây là vùng chịu toàn bộ lực trượt ngang, rách ở đó thì giày không giữ chân được nữa.
- Gót giày đã sập. Bóp phần ôm gót thấy mềm oặt, không còn giữ hình. Gót sập là mắt cá dễ lật.
- Giày rẻ tiền, đã đi lâu. Có ngưỡng mà chi phí thay đế cộng thời gian chờ không còn hợp lý so với một đôi mới.
Cách tự kiểm tra đế giữa
Đây là bước quyết định, vì đế giữa xẹp thì mọi tính toán khác đổ bỏ. Ba cách, làm ngay tại nhà:
- Ấn ngón cái vào phần đế ở gót, ấn mạnh rồi thả. Đế giữa còn tốt sẽ lún rồi bật lại ngay. Lún rồi trở lại chậm, hoặc để lại vết lõm, là đã xẹp.
- Đặt hai chiếc cạnh nhau trên mặt phẳng, nhìn ngang từ phía sau. Gót giày nghiêng vào trong hoặc ra ngoài rõ rệt là đế giữa đã sập lệch. Chỗ này không thay đế ngoài mà chữa được.
- Gập đôi giày lại theo chiều dài. Giày tốt gập ở vùng ức bàn chân, gần mũi. Gập ngay giữa lòng bàn chân là đế đã mất độ cứng nền.
Thay đế giày làm thế nào
Quy trình nói ngắn gọn: bóc đế ngoài cũ ra, làm sạch hết keo còn dính trên mặt đế giữa, cắt tấm đế mới theo đúng phom bàn giày, dán bằng keo chuyên dụng, ép và giữ cho tới khi keo đóng rắn.
Hai chỗ quyết định kết quả. Thứ nhất là bước làm sạch keo cũ — bỏ qua bước này thì đế mới dán lên một lớp keo lão hoá, đi vài buổi lại bong đúng chỗ đó. Thứ hai là thời gian ép: keo cần giữ đủ lâu dưới áp lực đều, nên đây không phải việc lấy ngay trong ngày.
Vì sao giày pickleball mòn đế nhanh
Vì môn này trượt ngang nhiều hơn chạy thẳng. Một buổi pickleball có rất nhiều bước lết ngang, dừng đột ngột và đổi hướng — kiểu chuyển động mài mòn đế nhanh hơn hẳn so với chạy bộ, trong khi quãng đường đi được lại ngắn hơn nhiều.
Đó cũng là lý do đi giày chạy bộ ra sân pickleball là lựa chọn tệ: đế giày chạy bộ thiết kế cho lực đẩy về phía trước, mềm và bám kém theo chiều ngang, mà thân giày cũng không giữ chân khi trượt ngang.
Vài câu hay được hỏi
Thay đế xong giày có bị nặng hơn không?
Thường có, chừng vài chục gram mỗi chiếc, tuỳ tấm đế dùng. Với giày thì con số này ít quan trọng hơn so với vợt — không có chuyện swing weight ở đây — nhưng nên hỏi trước nếu anh/chị nhạy với độ nặng của giày.
Đế mới có đúng loại gai như đế cũ không?
Không chắc. Tấm đế thay là tấm đế thị trường, không phải phụ tùng chính hãng theo từng model. Vân gai sẽ khác, độ bám cũng có thể khác đôi chút. Nếu anh/chị cần đúng cảm giác bám cũ thì đây là điều phải cân nhắc trước khi làm.
Gửi ảnh thế nào cho đủ để xem?
Bốn ảnh mỗi chiếc: nhìn từ dưới lên thấy toàn bộ đế, nhìn ngang từ phía ngoài, nhìn ngang từ phía trong, và một ảnh chụp từ phía sau thấy gót. Ảnh chụp từ phía sau là ảnh cho biết đế giữa có sập lệch không — ảnh khách hay quên nhất.
Đôi giày của em đế ngoài còn tốt mà mất gai ở đúng một chỗ, có làm gì được không?
Mòn lệch một chỗ thường là dấu hiệu dáng đi hoặc kỹ thuật chuyển bước, không phải lỗi giày. Vá riêng một mảng thì làm được nhưng chỗ vá bám khác phần còn lại, đi sẽ thấy cấn. Gửi ảnh chỗ mòn để em xem trước khi quyết.