Mỗi năm vào khoảng tháng Hai đến tháng Tư, số vợt mang tới trạm vì tách lớp và bong viền tăng lên rõ rệt. Không phải vì người Hà Nội chơi mạnh tay hơn vào mùa xuân. Là vì nồm.
Vợt pickleball là một cấu trúc dán bằng keo, và keo là thứ sợ ẩm kéo dài. Bài này nói cụ thể: nồm làm gì cây vợt, cất thế nào cho đúng, và ba việc tưởng đúng mà thật ra làm hỏng nhanh hơn.
Nồm làm gì cây vợt
Trong đợt nồm, độ ẩm không khí ở Hà Nội thường vượt 90% và giữ ở đó nhiều ngày liền. Hơi nước ngưng tụ trên mọi bề mặt lạnh hơn không khí — sàn nhà, tường, và cả cây vợt để trong phòng.
Ba chỗ trên cây vợt chịu hậu quả:
Khe mép
Chỗ ba lớp — mặt trên, lõi tổ ong, mặt dưới — lộ đầu ra ngoài. Nếu viền đã hở ở đâu đó thì đây là cửa vào thẳng. Ẩm ngấm vào lớp keo giữa mặt và lõi, làm nó mềm dần. Đây là con đường phổ biến nhất dẫn tới tách lớp.
Lõi tổ ong
Lõi rỗng, các ô tổ ong là những buồng khí kín. Nếu có bất kỳ đường nào cho ẩm vào — một lỗ thủng nhỏ, một khe mép hở — thì hơi nước đọng lại bên trong và gần như không thoát ra được, vì không có luồng khí nào chạy qua đó.
Grip và cán
Chỗ dễ thấy nhất và cũng nhẹ nhất. Grip ẩm sinh mùi, replacement grip ngấm ẩm lâu ngày thì lớp keo dán vào cán bong ra.
Cất vợt mùa nồm
- Lau khô trước khi cất, mỗi lần. Khăn khô lau cả hai mặt, mép, và cán. Bước này quan trọng hơn tất cả những bước còn lại cộng lại.
- Đừng cất trong túi vợt kín ngay sau buổi tập. Túi kín giữ nguyên độ ẩm mang từ sân về. Để vợt ngoài túi cho khô hẳn rồi mới cất.
- Cất trong nhà, chỗ thoáng, cách xa tường ngoài. Tường tiếp giáp bên ngoài là chỗ lạnh nhất trong phòng, và cũng là chỗ đọng nước nhiều nhất.
- Bỏ vài gói hút ẩm vào túi vợt. Loại silica gel bán sẵn, rẻ. Thay khi hạt đã đổi màu.
- Nếu nhà có máy hút ẩm, để vợt trong phòng đó. Không cần bật riêng cho vợt — chỉ cần đừng để vợt ở phòng ẩm nhất nhà.
Ba việc tưởng đúng mà sai
Phơi vợt ngoài nắng cho khô
Sai, và sai nặng. Nhiệt độ bề mặt một cây vợt sẫm màu phơi nắng trực tiếp lên rất cao, mà keo cấu trúc là thứ hỏng vì nhiệt trước tiên. Phơi nắng để chống ẩm là đổi một vấn đề chậm lấy một vấn đề nhanh.
Hong vợt bằng máy sấy tóc
Cùng lý do, cộng thêm nhiệt tập trung vào một điểm. Nếu bắt buộc phải làm khô nhanh thì để chế độ mát, giữ xa, và di chuyển liên tục.
Để vợt trong cốp xe máy cho tiện
Cốp xe là môi trường tệ nhất có thể nghĩ ra cho một cây vợt: nóng vào buổi trưa, ẩm sau khi đi mưa, và kín nên không thoát được gì. Rất nhiều ca tách lớp mang tới trạm đều có chung một chi tiết là cây vợt sống trong cốp xe.
Giày mùa nồm
Cùng một logic, nhưng nặng hơn vì giày mang cả mồ hôi về nhà.
- Tháo lót giày ra sau mỗi buổi. Lót giày giữ ẩm nhiều nhất, và để nguyên trong giày thì cả hai cùng không khô.
- Nới lỏng dây, mở rộng miệng giày. Cho không khí đi vào được.
- Đừng cất trong hộp kín hay túi nilon. Keo giữa đế ngoài và đế giữa là chỗ hỏng đầu tiên khi ẩm kéo dài.
- Nhét giấy báo vào trong nếu giày ướt. Thay giấy sau vài tiếng. Rẻ và hiệu quả hơn mọi cách hong nóng.
Sau mùa nồm nên kiểm tra gì
Hết đợt nồm, dành năm phút làm ba việc này với mỗi cây vợt:
- Gõ khắp mặt vợt theo hình bàn cờ. Vùng nào kêu bộp rỗng khác hẳn chỗ còn lại là vùng đáng ngờ.
- Soi ngược sáng dọc mép, tìm vệt tối mảnh trong lòng mép.
- Cân vợt. Vợt ngấm ẩm nặng lên được vài gram. Nếu số cân cao hơn hẳn so với lúc mới mua mà không dán thêm gì, cây vợt đang chứa nước ở đâu đó.
Phát hiện sớm ở giai đoạn này thì phần lớn còn là ca bơm keo ép lại được. Để tới lúc bóng bật đi bất thường thì thường đã muộn.
Vài câu hay được hỏi
Vợt ngấm ẩm rồi thì phơi khô là hết chứ?
Nước bốc hơi thì đi được, nhưng hư hại nó gây ra cho lớp keo thì không quay lại. Vợt đã tách lớp vì ẩm sẽ vẫn tách lớp sau khi khô.
Túi vợt có lớp giữ nhiệt có chống ẩm không?
Lớp giữ nhiệt để chống nóng lạnh đột ngột, không phải chống ẩm — thậm chí túi càng kín thì ẩm đã lọt vào càng khó ra. Gói hút ẩm bên trong hữu ích hơn nhiều so với loại túi.
Nhà em ẩm quanh năm chứ không riêng mùa nồm thì sao?
Cách xử lý giống nhau, chỉ là phải làm đều đặn hơn: lau khô mỗi lần, gói hút ẩm thay thường xuyên, và kiểm tra viền vài tháng một lần thay vì mỗi năm một lần.